ሩሲያ የካንሰር ህዋሳትን የሚዋጋውን mRNA ክትባት በሰው ላይ መሞከር በጀመረችበት በዚህ ወቅት በዓለም አቀፍ ደረጃ የሳይንስ መረጃ ግልጽነትን የተመለከተ አዲስ ዲፕሎማሲያዊ እና ሳይንሳዊ ፍጥጫ ተፈጥሯል። ሩሲያ የክትባቱ ባለቤት መሆኗን “የህክምና ሉዓላዊነት” ማረጋገጫ እንደሆነ ብታምንም የዓለም ጤና ድርጅት (WHO) ግን የክትባቱ ውጤታማነት በገለልተኛ አካላት አለመፈተሹ ከፍተኛ ስጋት እንደፈጠረበት ገልጿል።
የሩሲያ የጋማሊያ ምርምር ማዕከል (Gamaleya Center) ክትባቱ ከ90 በመቶ በላይ ውጤታማ መሆኑን ቢገልጽም ይህ ውጤት ግን በዓለም አቀፍ የሕክምና መጽሔቶች ላይ በዝርዝር አልቀረበም።
በደብሊን ትሪኒቲ ኮሌጅ ከፍተኛ የበሽታ መከላከል ሳይንቲስት የሆኑት ፕሮፌሰር ኪንግስተን ሚልስ “የክሊኒካዊ ሙከራው ዝርዝር መረጃ እስከማናይ ድረስ መጠራጠራችን አይቀሬ ነው፤ ለሁሉም የካንሰር አይነቶች የሚሆን አንድ ክትባት ማግኘት በሳይንሳዊ መንገድ የማይታመን ነው” ብለዋል።
የዓለም ጤና ድርጅት እና የአውሮፓ መድኃኒት ኤጀንሲ (EMA) ስጋት ክትባቱ በተለያዩ የዓለም ህዝቦች ላይ ተሞክሮ ውጤቱ አለመታየቱ ነው። ይህም ክትባቱ በሩሲያ የቁጥጥር ክልል ውስጥ ብቻ የታየ ውጤት ሊሆን ይችላል የሚል ጥርጣሬ አሳድሯል።
በፈረንጆቹ ጥር 2026 ሩሲያ ክትባቱን ለታካሚዎች መስጠት የሚያስችል “የተፋጠነ የሕግ ማዕቀፍ” ተግባራዊ አድርጋለች።
የሚደግፉት “ለካንሰር ታካሚዎች መደበኛውን የ10 ዓመት የሙከራ ጊዜ መጠበቅ የሞት ፍርድ እንደመፈረድ ነው” ይላሉ።
በሌላ በኩል ደግሞ እንዲህ አይነት አቋራጭ መንገዶች የረጅም ጊዜ የጎንዮሽ ጉዳቶችን ለመለየት ስለሚያዳግቱ እና በሰው ሰራሽ አስተውሎት (AI) የሚዘጋጁ የጂኖም ስሌቶች ስህተት ቢፈጠር ታካሚውን አደጋ ላይ ሊጥሉ እንደሚችሉ ያስጠነቅቃሉ።
ክትባት ወይስ ሕክምና?
የዓለም ጤና ድርጅት ታካሚዎች ግንዛቤ እንዲኖራቸው የሚያሳስበው ሌላው ነጥብ ይህ ክትባት ካንሰርን “የሚከላከል” (Preventive) ሳይሆን የታመሙ ሰዎችን “የሚያክም” (Therapeutic) መሆኑን ነው።
“አዲስ ግኝት” የሚሉ የዜና አርዕስቶች ታካሚዎች የተለመዱትን እንደ ኬሞቴራፒ ያሉ የሕክምና አይነቶች እንዲተዉ ሊያደርጓቸው እንደሚችል ተሰግቷል።
