የዓለማችን ሁለተኛው ግዙፍ ኢኮኖሚ ባለቤት የሆነችው ቻይና የአሜሪካ ዶላር በዓለም አቀፍ ንግድና የገንዘብ ዝውውር ላይ ያለውን የበርካታ አስርት ዓመታት ፍጹም የበላይነት (Dollar Hegemony) በይፋ ለመገዳደር የሚያስችላትንና በራሷ የምታስተዳድረውን ሉዓላዊ የዲጂታል ክፍያ ሥርዓት (Central Bank Digital Currency – CBDC) በከፍተኛ ፍጥነት እያዘመነች ይገኛል።
ይህ ዲጂታል ዩዋን (e-CNY) የተሰኘውና በማዕከላዊ ባንክ የሚታተመው አዲሱ ገንዘብ ከሀገር ውስጥ የዕለት ተዕለት ግብይት አልፎ ዓለም አቀፍ የድንበር ተሻጋሪ ክፍያዎችን (Cross-border payments) በሴኮንዶች ውስጥ ያለ አሜሪካ ባንኮች ጣልቃ ገብነት ለመፈጸም እንዲችል ተደርጎ የተቀረጸ ስልታዊ መሣሪያ ነው።
ከ”ስዊፍት” (SWIFT) ቶሎ መላቀቅ፦ የቤጂንግ ዋና ስትራቴጂ
በአሁኑ ወቅት አብዛኛው የዓለም አቀፍ ንግድ ክፍያ የሚፈጸመው በአሜሪካ ዶላር የበላይነት በሚመራውና ዋሽንግተን ከፍተኛ ተፅዕኖ በምታሳድርበት የስዊፍት (SWIFT) የፋይናንስ መረብ በኩል ነው። አሜሪካ ይህንን ሥርዓት ተጠቅማ እንደ ሩሲያ እና ኢራን ባሉ ሀገራት ላይ የምትጥለው ከባድ የኢኮኖሚ ማዕቀብ ቻይና የራሷን አማራጭ የክፍያ መንገድ እንድትቀይስ ዋነኛ ማነቃቂያ ሆኗታል።
የቤጂንግ ስትራቴጂክ ዕቅድ የሚያተኩረው፦
- ፈጣን እና ርካሽ ክፍያ፦ የዲጂታል ክፍያ ሥርዓቱ በባንኮች መካከል የሚደረጉ የደላላ (Intermediary) ሰንሰለቶችን በማስቀረት የግብይት ወጪን በእጅጉ ይቀንሳል፤ የዝውውር ፍጥነትንም ያሳድጋል።
- ከማዕቀብ ነፃ የሆነ ቀጠና መፍጠር፦ ቻይና ከብሪክስ (BRICS) አባል ሀገራት እና ከእስያ፣ ላቲን አሜሪካ እንዲሁም ከአፍሪካ ሀገራት ጋር በምታደርገው የቢሊዮን ዶላር የንግድ ልውውጥ ውስጥ የአሜሪካን ዶላር ሙሉ በሙሉ በማግለል በዲጂታል ዩዋን ቀጥታ ክፍያ ለመፈጸም የሚያስችሉ ስምምነቶችን እያዘጋጀች ነው።
ይህ የቻይና የዲጂታል ክፍያ ሥርዓት መስፋፋት በተለይ እንደ ኢትዮጵያ ላሉት የብሪክስ (BRICS) አባል ሀገራት እና ከፍተኛ የዶላር እጥረት ላለባቸው የአፍሪካ ኢኮኖሚዎች ትልቅ አማራጭ ይዞ የመጣ ነው።
የአፍሪካ የቴክኖሎጂ እና የክፍያ መድረክ
የአፍሪካ የቴክኖሎጂ እና የክፍያ መድረክ መሪዎችን የሚሰበስበው አፍሪካ ፊንቴክ ኔትወርክ (Africa Fintech Network) በሰኔ 16/2026 ባወጣው ሪፖርት፣ የቻይናው ዲጂታል ዩዋን (e-CNY) የአፍሪካን የፈጣን ሞባይል ባንኪንግ እና የፊንቴክ መሰረተ-ልማትን በመጠቀም ከዶላር ውጪ ቀጥታ ክፍያዎችን ለመፈጸም ከባንኮች ጋር ግንኙነት እየጀመረ መሆኑን በይፋ አረጋግጧል።
የዓለም አቀፍ የፋይናንስ ተንታኞች እና እንደ ሮይተርስ (Reuters) እና ቢዝነስ ኢንሳይደር አፍሪካ (Business Insider Africa) ያሉ መገናኛ ብዙኃን በቅርቡ ባወጧቸው ዘገባዎች መሠረት አፍሪካ በአሁኑ ወቅት በዓለም ላይ የሞባይል ገንዘብ ዝውውር (Mobile Money) በከፍተኛ ፍጥነት በማደግ ላይ ያለባት አህጉር ሆና ቀጥላለች። ይህንን ዕድል በመጠቀም የቻይና ማዕከላዊ ባንክ (PBOC) በቅርቡ 26 ትላልቅ የፋይናንስ ተቋማትን ያቀፈውን የዲጂታል ዩዋን ድንበር ተሻጋሪ ክፍያ መድረክ (CBETS) ይፋ ማድረጉን ዘ ፔይፐርስ (The Paypers) ዘግቧል።
የደቡብ አፍሪካው ስታንዳርድ ባንክ (Standard Bank) እና ስታንዳርድ ቻርተርድ ኬንያ (Standard Chartered Kenya) የመሳሰሉ ግዙፍ የአፍሪካ ባንኮች ከቻይናው የድንበር ተሻጋሪ የክፍያ ሥርዓት (CIPS) ጋር በቀጥታ መገናኘታቸውን ተከትሎ የቻይና የፋይናንስ ቴክኖሎጂ ተቋማት ከአፍሪካ የቴሌኮም እና የዲጂታል ክፍያ መድረኮች ጋር ስልታዊ ትስስር እየፈጠሩ ይገኛሉ። የባንኩ ከፍተኛ የክፍያ ዘርፍ ኃላፊዎች ለሮይተርስ እንደገለጹት ይህ ትስስር አፍሪካውያን ነጋዴዎች በቀጥታ ከቻይና አስመጪዎች ጋር ያለ ዶላር ጣልቃ ገብነት በዲጂታል መንገድ እንዲገበያዩ ትልቅ በር ይከፍታል።
የአሜሪካው ታዋቂ የፖሊሲ አውጭ ተቋም አትላንቲክ ካውንስል (Atlantic Council) ባወጣው የማክሮ-ኢኮኖሚ ጥናት መሠረት ቻይና ከአፍሪካ ጋር ያላትን የንግድ ልውውጥ (በ2025 ወደ 348 ቢሊዮን ዶላር የደረሰውን) ወደ ዩዋን ለመቀየር የጀመረችው የ”ዜሮ-ታሪፍ” (Zero-Tariff) ፖሊሲ በሰኔ 2026 በከፍተኛ ሁኔታ እየተገበረ ይገኛል።
እንደ አፍሬክሲም ባንክ (Afreximbank) እና የደቡብ አፍሪካው አብሳ ግሩፕ (Absa Group) ያሉ ግዙፍ የአፍሪካ ባንኮች የቻይናውያን የስዊፍት አማራጭ በሆነው CIPS (Cross-border Interbank Payment System) ላይ ተገናኝተው ቀጥታ ክፍያ እየፈጸሙ ነው።
የኢኮኖሚ ባለሙያዎች እንደሚያስረዱት ይህ አዲስ አሠራር አፍሪካውያን ነጋዴዎች ከቻይና ዕቃዎችን ለመግዛት መጀመሪያ የአገር ውስጥ ገንዘባቸውን ወደ ዶላር ለመቀየር የሚገጥማቸውንና በአህጉሪቱ እያደገ የመጣውን የውጭ ምንዛሬ እጥረት (Forex Shortage) ፈተና ሙሉ በሙሉ ያስቀራል። ነጋዴዎች በቀጥታ በዲጂታል ዩዋን (e-CNY) ግብይት እንዲፈጽሙ ዕድል በመስጠት፣ በአፍሪካ ሀገራት ማክሮ-ኢኮኖሚ ላይ ለዓመታት ተጭኖ የነበረውን የአሜሪካ ዶላር ፍላጎት ጫና በከፊል እንደሚቀንሰውና የገንዘብ ልውውጥ ወጪን (Conversion Costs) በእጅጉ እንደሚያቃልለው የብሔራዊ ባንኮች ሪፖርቶች ያመለክታሉ።
አፍሪካ በአሁኑ ወቅት በዓለም ላይ የሞባይል ገንዘብ ዝውውር (Mobile Money) በከፍተኛ ፍጥነት በማደግ ላይ ያለባት አህጉር ናት። የቻይና የፋይናንስ ቴክኖሎጂ ተቋማት ከአፍሪካ የቴሌኮም እና የዲጂታል ክፍያ መድረኮች ጋር ስልታዊ ትስስር በመፍጠር ነጋዴዎች በቀጥታ ከቻይና አስመጪዎች ጋር በዲጂታል መንገድ እንዲገበያዩ በር ሊከፍት ይችላል።
አፍሪካውያን ነጋዴዎች ከቻይና ዕቃዎችን ለመግዛት መጀመሪያ የአገር ውስጥ ገንዘባቸውን ወደ ዶላር ለመቀየር የሚገጥማቸውን የውጭ ምንዛሬ እጥረት ፈተና በማስቀረት፣ በቀጥታ በዲጂታል ዩዋን ግብይት እንዲፈጽሙ ዕድል ይሰጣል። ይህም በሀገራት ማክሮ-ኢኮኖሚ ላይ ያለውን የዶላር ፍላጎት ጫና በከፊል ይቀንሰዋል።
ምንም እንኳን የቻይና ዲጂታል ክፍያ ሥርዓት ለዶላር የበላይነት ከባድ ስጋት ቢሆንም የአሜሪካ ዶላር አሁንም በዓለም አቀፍ የትርፍ ክምችት (Global Forex Reserves) እና በነዳጅ ገበያ (Petrodollar) ላይ ያለው አመኔታ በቀላሉ የሚናጋ አይደለም። በተጨማሪም የምዕራባውያን ተንታኞች የቻይና ማዕከላዊ ባንክ በዲጂታል ገንዘቡ አማካኝነት ሁሉንም ዓለም አቀፍ የፋይናንስ እንቅስቃሴዎች በቀጥታ የመቆጣጠር እና የመሰለል (Financial Surveillance) ዕድል ሊኖረው ይችላል በሚል ስጋታቸውን ይገልጻሉ።
ያም ሆነ ይህ የፋይናንስ ዓለም ወደ ዲጂታላይዜሽን (Multi-polar) የገንዘብ ሥርዓት በከፍተኛ ፍጥነት እየተጓዘ መሆኑ የማይታበል ሀቅ ነው፤ በዚህ የዲጂታል ጦርነት ግንባር ቀደሟ ተጠቃሚ ደግሞ አዳዲስ አማራጮችን የምትፈልገው አፍሪካ ልትሆን ትችላለች።
