የኢትዮጵያ ብር ከአሜሪካ ዶላር አንጻር አሁንም በከባድ ጫና ውስጥ ነው

የዓለማችን መሪ የፋይናንስ መረጃ አቅራቢ የሆነው ብሉምበርግ (Bloomberg) እንደዘገበው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ (NBE) ያካሄደው የቅርብ ጊዜ ልዩ የውጭ ምንዛሬ ጨረታ በዚህ ዓመት የተሸጠውን አጠቃላይ የዶላር መጠን ከ2 ቢሊዮን ዶላር በላይ አድርሶታል። ይሁን እንጂ የኢኮኖሚ ባለሙያዎች እንደሚሉት ይህ ግዙፍ የዶላር ስርጭት በባንኮች ውስጥ ያለውን የውጭ ምንዛሬ እጥረት ለጊዜው ቢያቃልልም፣ የኢትዮጵያ ብር ከአሜሪካ ዶላር አንጻር አሁንም በከፍተኛ ጫና ውስጥ ይገኛል።

ብሔራዊ ባንኩ ባካሄደው በ23ኛው ልዩ የውጭ ምንዛሬ ጨረታ ላይ 100 ሚሊዮን የአሜሪካ ዶላር ለንግድ ባንኮች ያቀረበ ሲሆን ባንኮቹ ግን ካለው ከፍተኛ ፍላጎት የተነሳ ካቀረበው መጠን እጥፍ በላይ ወይም የ236.3 ሚሊዮን ዶላር የግዢ ጥያቄ (Bids) አቅርበዋል። በዚህ ጨረታ ላይ 16 የንግድ ባንኮች የተሳተፉ ሲሆን 8ቱ ብቻ ምንዛሬውን ማግኘት ችለዋል። የጨረታው ማጠቃለያ ዋጋ በአንድ ዶላር 158 የኢትዮጵያ ብር ሆኖ ተጠናቋል።

እንደ ብሉምበርግ ዘገባ የኢትዮጵያ የፋይናንስ ባለሥልጣናት ይህንን ልዩ የዶላር መርፌ ወደ ገበያው የሚወጉት በሕጋዊው የባንክ ሥርዓት እና በጥቁር ገበያው (Parallel Market) መካከል ያለውን የዋጋ ልዩነት ለማጥበብና የሀገር ውስጥ ገንዘብን ዋጋ ለማረጋጋት ነው። ሆኖም በተግባር እየታየ ያለው ሁኔታ ተቃራኒ ሆኗል፦

ባለፈው ዓመት ሐምሌ 2016 ዓ.ም. (July 2024) የውጭ ምንዛሬ ገበያው በነፃ ገበያ እንዲወሰን (Float) ከተደረገ ወዲህ የብር ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ ማሽቆልቆሉን ቀጥሏል። ከዚህ ቀደም በአንድ ዶላር 135 እና 148 ብር አካባቢ የነበረው የባንክ ምንዛሬ፣ አሁን ላይ 158 ብር ደርሷል።

ባንኮች ማዕከላዊ ባንኩ ካቀረበው 100 ሚሊዮን ዶላር እጥፍ በላይ (236.3 ሚሊዮን ዶላር) የጠየቁበት ሁኔታ በሀገሪቱ ያለው የማክሮ-ኢኮኖሚ ጫና እና የወጪ ንግድ (Import) ፍላጎት ምን ያህል ግዙፍ እንደሆነ ያሳያል።

ኢትዮጵያ ከዓለም አቀፉ የገንዘብ ድርጅት (IMF) እና ከዓለም ባንክ ጋር በመስማማት የጀመረችው የኢኮኖሚ ማሻሻያ ፕሮግራም፣ የውጭ ኢንቨስትመንትን ለመሳብና የዶላር እጥረቱን በዘላቂነት ለመፍታት ያለመ ቢሆንም በአጭር ጊዜ ውስጥ ግን በሸማቹ ማኅበረሰብ ላይ ከባድ የኑሮ ውድነት እያስከተለ ይገኛል።

የኢኮኖሚ ተንታኞች እንደሚሉት የብሔራዊ ባንክ ግዙፍ የዶላር ሽያጭ ለጊዜው የንግድ ባንኮችን የፈሳሽነት (Liquidity) ችግር ቢያቃልልም፣ በዶላር ፍላጎት እና በሀገሪቱ የውጭ ምንዛሬ ገቢ መካከል ያለው ሰፊ ክፍተት እስካልተደፈነ ድረስ የኢትዮጵያ ብር ከአሜሪካ ዶላር አንጻር ያለው የመዳከም ጫና በቀጣይ ወራትም ሊቀጥል ይችላል።