በኢትዮጵያ የአእምሮ ጤና አገልግሎትን ተደራሽ ለማድረግ የሚደረገውን ጥረት አዲስ ምዕራፍ ላይ የሚያሸጋግር ክስተት በጎንደር ዩኒቨርሲቲ ተመዝግቧል። የጎንደር ዩኒቨርሲቲ አጠቃላይ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ለከባድ እና ለድንገተኛ የአእምሮ ሕመሞች ፍቱን መፍትሔ የሚሰጠውን የ “ECT” (Electro-convulsive Therapy) ሕክምና አገልግሎት ከጥር 1 ቀን 2018 ዓ.ም ጀምሮ በይፋ መስጠት ጀምሯል።
እስከ አሁን ድረስ ይህ አገልግሎት በሀገራችን የሚሰጠው በአዲስ አበባ በሚገኘው አማኑኤል ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል እና በጅማ ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል ብቻ ነበር። የጎንደር ዩኒቨርሲቲ ይህንን አገልግሎት በመጀመር በሀገሪቱ ሦስተኛው፣ በሰሜኑ ክፍል ደግሞ ቀዳሚው የሕክምና ተቋም መሆን ችሏል። ይህም ሆስፒታሉን ለከፍተኛ የአእምሮ ሕክምና አገልግሎት ቁልፍ የሪፈራል ማዕከል የሚያደርገው ሲሆን፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ታካሚዎች ወደ አዲስ አበባ የሚያደርጉትን ረጅም ጉዞ እና እንግልት ያስቀራል።
ይህ ዘመናዊ የሕክምና አገልግሎት እውን ሊሆን የቻለው የዩኒቨርሲቲው የቀድሞ ተማሪ እና በአሁኑ ወቅት በካናዳ የሚኖሩት ሳይካትሪስት ዶክተር ተሾመ ሽብሬ ከልክሌ እንዲሁም ባልደረባቸው ዶክተር ሮቢን ዋክስማን የሕክምና መሣሪያውን ሙሉ ወጪ በመሸፈን ላደረጉት ድጋፍ ነው። የአእምሮ ሕክምና ስፔሻሊስት ሐኪሞች እና የአንስትየዥያ ክፍል ባለሙያዎች በጋራ ባደረጉት ጥረት አገልግሎቱ ለታካሚዎች ዝግጁ ሆኗል።
የ “ECT” ሕክምና ሳይንሳዊ ይዘት እና አሰጣጥ
“ECT” ወይም በኤሌክትሪክ የሚሰጥ የአእምሮ ሕክምና፣ መድኃኒቶች ውጤት ሊያመጡ በማይችሉበት ደረጃ ላይ የሚገኙ ከባድ የአእምሮ ሕመሞችን ለማከም የሚያገለግል በሳይንስ የተረጋገጠ ዘዴ ነው። ይህ ሕክምና በተለይ ለከባድ ድብርት (Major Depression)፣ ለከፍተኛ መከፋት እና ለካታቶኒያ (ታካሚው ለሰዎች ምላሽ የማይሰጥበት ሁኔታ) በከፍተኛ ውጤታማነቱ ይታወቃል።
በዘመናዊው የሕክምና ሳይንስ የ “ECT” አሰጣጥ እጅግ ጥንቃቄ የተሞላበት እና ሙያዊ በሆነ መንገድ የሚከናወን ሲሆን ሂደቱም የሚከተሉትን ነጥቦች ያካትታል፦
- ሙሉ ማደንዘዣ፦ ሕክምናው ከመጀመሩ በፊት ለታካሚው ሙሉ ማደንዘዣ እና የጡንቻ ማላገጫ ስለሚሰጠው ምንም ዓይነት ሥቃይም ሆነ አካላዊ እንቅስቃሴ ሳይሰማው በሰላም ተኝቶ ሕክምናውን ይከታተላል።
- የአንጎል ኬሚካሎችን ማመጣጠን፦ በጭንቅላት ላይ በሚቀመጡ ኤሌክትሮዶች አማካኝነት በጣም ትንሽ የሆነ የኤሌክትሪክ ፍሰት ለአጭር ሰከንዶች ወደ አንጎል እንዲተላለፍ ይደረጋል። ይህ ፍሰት በአንጎል ውስጥ ያሉ ስሜትን የሚቆጣጠሩ ኬሚካሎችን (Neurotransmitters) በአጭር ጊዜ ውስጥ በማመጣጠን ፈጣን ለውጥ ያመጣል።
- ደኅንነት፦ ታካሚው ሕክምናው ተጠናቆ ከ10 ደቂቃ ባነሰ ጊዜ ውስጥ ከእንቅልፉ የሚነቃ ሲሆን፣ እንደ መድኃኒቶች ሳምንታትን ሳይጠብቅ በትንሽ ቀናት ውስጥ ከፍተኛ መሻሻል ማሳየት ይጀምራል።
የሕክምናው እድገት በኢትዮጵያ
ይህ አገልግሎት በጎንደር መጀመሩ በሀገሪቱ ለዓመታት የቆየውን የአእምሮ ሕክምና መገለል እና የአገልግሎት እጥረት ለመቅረፍ የተሄደበትን ረጅም ርቀት ያሳያል።
ይህ ስኬት እንዲመዘገብ ያደረጉት ዋና ዋና ሂደቶች የሚከተሉት ናቸው፦
የአገልግሎት ስርጭት (Decentralization)፦ ቀደም ሲል በአማኑኤል ሆስፒታል ብቻ ተወስኖ የነበረውን አገልግሎት ወደ ክፍለ ሀገራት ለማስፋፋት የተቀረጸው ስትራቴጂ ውጤት ማሳየት ጀምሯል።
የሰው ኃይል ግንባታ፦ የጎንደር ዩኒቨርሲቲ የአእምሮ ሕክምና ስፔሻሊስቶችን በከፍተኛ ደረጃ ማሰልጠኑ ለቴክኖሎጂው አጠቃቀም ዝግጁ የሆኑ ባለሙያዎችን ለማፍራት አስችሏል።
የዲያስፖራው ሚና፦ መንግሥት ከሚያደርገው በጀት ባሻገር፣ የቀድሞ ተማሪዎች ለተማሩበት ተቋም እና ለወገኖቻቸው የሚያደርጉት ድጋፍ የላቀ የቴክኖሎጂ ውጤቶችን ወደ ሀገር ውስጥ ለማስገባት ቁልፍ ሚና ተጫውቷል።
ይህ በጎንደር ዩኒቨርሲቲ የተጀመረው አዲስ አገልግሎት ለታካሚዎች ተስፋ ከመሆኑም በላይ፣ ለወደፊት የሕክምና ተማሪዎች የተሻለ የመማሪያ ዕድል በመፍጠር የሀገሪቱን የአእምሮ ጤና ዘርፍ አንድ ደረጃ ከፍ ያደርገዋል።
