ቻይናና አፍሪካ ከእርስ በርሳቸው የልማት ጉዞ ምን ሊማሩ ይችላሉ?
በአፍሮ ኢንሳይት
የቻይና ለውጥ ብዙውን ጊዜ በአውራ ጎዳናዎቿ፣ በፈጣን ባቡሮቿ፣ በፋብሪካዎቿ፣ በወደቦቿና በፍጥነት በሚስፋፉ ከተሞቿ ይገለጻል። ነገር ግን በሺ ጂንፒንግ የተጠቀሱ ጥንታዊ አባባሎች የተሰኘው ተያያዥ ቪዲዮ ልማት ከዚህ የበለጠ ጥልቅ መሠረት እንዳለው ያሳያል። ልማት የሚጀምረው ከአንድ ማኅበረሰብ ታሪክ፣ እሴቶች፣ አመራርና የወደፊት ዕጣፋንታውን ራሱ ለመቅረፅ ካለው እምነት ነው።
ፕሮግራሙ ፕሬዚዳንት ሺ ጂንፒንግ የጠቀሷቸውን የቻይና ጥንታዊ ጽሑፎች በመጠቀም የኢኮኖሚ ልማትን፣ የቴክኖሎጂ ፈጠራን፣ የአካባቢ ጥበቃንና የሕዝብ ኑሮን ይዳስሳል። ከታሪክ የተወረሱ ሐሳቦች ለዘመናዊ ፈተናዎች መፍትሔ ለመፈለግ እንዴት ጥቅም ላይ ሊውሉ እንደሚችሉም ያሳያል።
ለአፍሪካዊ ተመልካቾች ፕሮግራሙ ቪዲዮ ስለቻይና የልማት ተሞክሮ ለማሰብ ዕድል ይሰጣል። ለቻይናውያን አንባቢዎች ደግሞ የአፍሪካን ምኞት፣ ዕውቀትና በራሷ ሁኔታ ላይ የተመሠረተ የልማት መንገድ የመፈለግ ጥረት ለመረዳት መስኮት ይከፍታል።
የአፍሪካና ቻይና ትብብር እነዚህን ሁለት ተሞክሮዎች ሊያገናኝ ይችላል። የቻይናን የመሠረተ ልማት፣ የማምረቻና የቴክኖሎጂ አቅም ከአፍሪካ ወጣት ሕዝብ፣ የተፈጥሮ ሀብት፣ እየሰፋ ያለ ገበያና የፈጠራ ባህል ጋር ማጣመር ይችላል።
ልማት በትውልዶች የሚገነባ ነው
የቻይና የኢንዱስትሪ ለውጥ በአንድ ፖሊሲ፣ በአንድ ኢንቨስትመንት ወይም በአንድ የአመራር ትውልድ የተገኘ አይደለም። ለአሥርተ ዓመታት የቀጠለ ዕቅድ፣ ሙከራ፣ የመሠረተ ልማት ግንባታ፣ ትምህርትና በአምራች ዘርፎች የተደረገ ኢንቨስትመንት ውጤት ነው።
ለአፍሪካ ያለው ትምህርት የቻይናን ሥርዓት መቅዳት አይደለም። የአፍሪካ አገራት የተለያዩ የፖለቲካ መዋቅሮች፣ ባህሎች፣ የኢኮኖሚ ሁኔታዎችና የልማት ቅድሚያዎች አሏቸው።
ጠቃሚው ትምህርት የረጅም ጊዜ ቀጣይነት አስፈላጊነት ነው።
መንግሥታት በተቀያየሩ ቁጥር ወይም የውጭ ፋይናንስ ሲያበቃ የሚቋረጡ የልማት ዕቅዶች ውጤታማ ሊሆኑ አይችሉም። መንገዶች፣ የባቡር መስመሮችና ወደቦች ከግብርና አካባቢዎች፣ ከማዕድን ሥፍራዎች፣ ከፋብሪካዎችና ከክልላዊ ገበያዎች ጋር መገናኘት አለባቸው። የኢንዱስትሪ ፓርኮችም አስተማማኝ ኤሌክትሪክ፣ የሠለጠነ የሰው ኃይል፣ ቀልጣፋ ሎጂስቲክስና የፋይናንስ ተደራሽነት ያስፈልጋቸዋል።
የቻይና ተሞክሮ መሠረተ ልማት ከሰፊ የኢንዱስትሪ ስትራቴጂ ጋር ሲገናኝ ከፍተኛውን ጥቅም እንደሚያስገኝ ያሳያል።
ግንኙነትን የገነባ አጋርነት
መሠረተ ልማት ከአፍሪካና ቻይና ትብብር በግልጽ ከሚታዩባቸው ዘርፎች አንዱ ነው።
የቻይና ኩባንያዎችና ፋይናንስ በአህጉሪቱ መንገዶችን፣ ባቡሮችን፣ ወደቦችን፣ የኃይል ተቋማትን፣ የኢንዱስትሪ ፓርኮችንና የቴሌኮሙኒኬሽን አውታረ መረቦችን ለመገንባት ድጋፍ አድርገዋል። እነዚህ ፕሮጀክቶች ከተሞችን ለማገናኘት፣ የጉዞ ጊዜን ለመቀነስና አዳዲስ የኢኮኖሚ ኮሪደሮችን ለመክፈት አስተዋጽኦ አድርገዋል።
ነገር ግን ቀጣዩ የትብብር ምዕራፍ ከአካላዊ መሠረተ ልማት ግንባታ በላይ መሄድ አለበት።
የባቡር መስመር ጥሬ ዕቃዎችን ወደ ወደብ ብቻ ማጓጓዝ የለበትም። እርሻዎችን ከማቀነባበሪያ ማዕከላት፣ አምራቾችን ከክልላዊ ገበያዎች፣ ሠራተኞችንም ከአዳዲስ የሥራ ዕድሎች ጋር ማገናኘት አለበት።
የኃይል ፕሮጀክትም የማመንጨት አቅምን ብቻ መጨመር የለበትም። የአካባቢ ኢንዱስትሪዎች ተወዳዳሪ ሆነው እንዲያመርቱና አነስተኛ ንግዶች እንዲስፋፉ መርዳት ይገባዋል።
ታንዛኒያንና ዛምቢያን የሚያገናኘው የታዛራ ባቡር የብልፅግና ቀጣና ይህንን ሰፊ ምኞት ያሳያል። ሦስቱ አገራት የባቡር መስመሩን እድሳት ከኢንዱስትሪ ፓርኮች፣ ከልዩ የኢኮኖሚ ዞኖች፣ ከአካባቢያዊ ምርት፣ ከግብርና ዘመናዊነትና ከአፍሪካ ውስጥ ንግድ ጋር ለማገናኘት ተስማምተዋል።
ይህ የአፍሪካና ቻይና ትብብር እየተከተለ መሄድ ያለበትን አቅጣጫ ያሳያል፤ መሠረተ ልማትን ለምርትና ለክልላዊ ውህደት መድረክ ማድረግ።
ከጥሬ ዕቃ ወደ አፍሪካ ምርቶች
አፍሪካ ሰፊ የማዕድን፣ የግብርናና የታዳሽ ኃይል ሀብት አላት። ነገር ግን ከዚህ ሀብት አብዛኛው በቂ እሴት ሳይጨመርበት ወደ ውጭ ይላካል።
ኮኮዋ ቸኮሌት ከመሆኑ በፊት አህጉሪቱን ለቆ ይወጣል። ቡናም አብዛኛው የንግድ እሴቱ ከመፈጠሩ በፊት ይላካል። ለባትሪና ለንጹሕ ኃይል ቴክኖሎጂ የሚያስፈልጉ ማዕድናትም ብዙውን ጊዜ በአፍሪካ ሳይጣሩ ወይም ወደ ተጠናቀቀ ምርት ሳይቀየሩ ይወጣሉ።
እንደ የተባበሩት መንግሥታት የኢንዱስትሪ ልማት ድርጅት መረጃ፣ አፍሪካ በ2024 ከዓለም የማምረቻ እሴት ውስጥ የነበራት ድርሻ ሁለት በመቶ ገደማ ብቻ ነበር።
የቻይና የኢንዱስትሪ ተሞክሮ የማምረት፣ የአካባቢ አቅርቦት ሰንሰለቶችን የመገንባትና ቀስ በቀስ ከፍተኛ እሴት ወዳላቸው ምርቶች የመሸጋገርን አስፈላጊነት ያሳያል።
ቻይናና አፍሪካ በአፍሪካ ምድር ላይ የማቀነባበርና የማምረት አቅምን ለማሳደግ መተባበር ይችላሉ። የቻይና ኢንቨስትመንት የአፍሪካ ኩባንያዎች የግንባታ ቁሳቁሶችን፣ ማሽኖችን፣ ጨርቃጨርቅን፣ መድኃኒቶችን፣ የተቀነባበሩ ምግቦችን፣ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪ አካላትንና የታዳሽ ኃይል መሣሪያዎችን እንዲያመርቱ ሊደግፍ ይችላል።
ዓላማው የንግድ መጠንን ማሳደግ ብቻ መሆን የለበትም። በእያንዳንዱ የንግድ ምርት ውስጥ ያለውን የአፍሪካ እሴት ማሳደግ መሆን አለበት።
የ2025-2027 የቻይና–አፍሪካ ትብብር ፎረም የቤጂንግ የድርጊት ዕቅድ የአፍሪካን ማምረቻ፣ የኢንዱስትሪ ፓርኮች፣ አነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች፣ የወሳኝ ማዕድናት አካባቢያዊ ማቀነባበርና የኢንዱስትሪ ክህሎት ልማትን ለመደገፍ ቁርጠኝነቶችን ይዟል። የቻይና ኩባንያዎች የአካባቢ ሠራተኞችን እንዲቀጥሩና እንዲያሠለጥኑም ያበረታታል።
እነዚህን ቁርጠኝነቶች ወደሚለኩ ተግባራዊ ፕሮጀክቶች መቀየር ለሁለቱም ወገኖች ወሳኝ ነው።
የቻይና ኢንቨስትመንትን ከአፍሪካ ውህደት ጋር ማገናኘት
የቻይና ሰፊ የአገር ውስጥ ገበያ አምራቾቿ በከፍተኛ መጠን እንዲያመርቱ ረድቷል። ብዙዎቹ የአፍሪካ ኢኮኖሚዎች በተናጠል ተመሳሳይ የገበያ ስፋት ማቅረብ ባይችሉም፣ አህጉሪቱ በውህደት ይህንን አቅም መፍጠር ትችላለች።
የአፍሪካ አህጉራዊ ነፃ ንግድ ቀጣና ክልላዊ የምርት አውታረ መረቦችን ለመገንባት መሠረት ይሰጣል።
እያንዳንዱ አገር ሁሉንም ምርት ለማምረት ከመሞከር ይልቅ የአፍሪካ ኢኮኖሚዎች እርስ በርስ የሚደጋገፉ ሚናዎችን ማዳበር ይችላሉ። አንድ አገር ጥሬ ዕቃ ሊያቀርብ፣ ሌላኛው ሊያቀነባብር፣ ሌላው ደግሞ ኃይል፣ ቴክኖሎጂ፣ ሎጂስቲክስ ወይም የወደብ አገልግሎት ሊሰጥ ይችላል።
የቻይና ኢንቨስተሮች እያንዳንዱን አገር እንደተናጠል መዳረሻ ከመመልከት ይልቅ ፕሮጀክቶቻቸውን ለአፍሪካ ክልላዊ ገበያዎች በማቀድ ይህንን ሂደት ሊደግፉ ይችላሉ።
እንደ የተባበሩት መንግሥታት የአፍሪካ ኢኮኖሚ ኮሚሽን የ2025 የአፍሪካ ኢኮኖሚ ሪፖርት፣ አህጉራዊው የንግድ ስምምነት አፍሪካ በጥሬ ምርቶች ላይ ያላትን ጥገኝነት ለመቀነስ፣ ማምረቻን ለማሳደግና በዓለም አቀፍ የእሴት ሰንሰለቶች ውስጥ ያላትን ቦታ ለማጠናከር ይችላል።
ለቻይና ጠንካራ የአፍሪካ ክልላዊ የእሴት ሰንሰለቶች አስተማማኝ የኢንቨስትመንት ዕድሎችን፣ የተለያዩ የአቅርቦት ሰንሰለቶችንና ሰፊ ገበያዎችን ይፈጥራሉ። ለአፍሪካ ደግሞ እሴትን በአህጉሪቱ ለማቆየት፣ ሥራ ለመፍጠርና በጎረቤት አገራት መካከል ንግድን ለማስፋፋት ይረዳሉ።
ክህሎት ከመሠረተ ልማት ጋር አብሮ መምጣት አለበት
ፋብሪካዎች፣ ባቡሮችና የኃይል ማመንጫዎች እነርሱን መሥራት፣ መጠገንና ማሻሻል የሚችሉ ሰዎች ከሌሉ ልማትን ማምጣት አይችሉም።
ስለዚህ እያንዳንዱ ትልቅ የአፍሪካና ቻይና ፕሮጀክት ለሙያ ትምህርት፣ ለሥራ ላይ ሥልጠና፣ ለምሕንድስና፣ ለአመራር ልማትና ለዕውቀት ሽግግር ግልጽ ዕቅድ ሊኖረው ይገባል።
የአፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎችና የቴክኒክ ተቋማት ከቻይና ዩኒቨርሲቲዎች፣ የምርምር ማዕከላትና አምራቾች ጋር አጋርነት መመሥረት ይችላሉ። ሥልጠናውም በመማሪያ ክፍሎች ብቻ ሳይሆን በፋብሪካዎች፣ በግንባታ ቦታዎች፣ በላቦራቶሪዎችና በቴክኖሎጂ ኩባንያዎች ውስጥ መካሄድ አለበት።
የአፍሪካ ሠራተኞች የጉልበት አቅራቢ ብቻ ከመሆን በማለፍ ቴክኒካዊ፣ አመራራዊና የባለቤትነት ሚናዎችን መያዝ አለባቸው።
የቴክኖሎጂ ሽግግር ትክክለኛ መለኪያ ምን ያህል መሣሪያ ወደ አገር እንደገባ አይደለም። የአካባቢው ሕዝብ መሣሪያውን የመጠገን፣ ከሁኔታው ጋር የማስማማትና በመጨረሻም የራሱን ቴክኖሎጂ የማምረት አቅም ማግኘቱ ነው።
ቻይና በማምረቻ፣ በመሠረተ ልማትና በቴክኖሎጂ ልማት ያላትን ተሞክሮ ማጋራት ትችላለች። አፍሪካም ስለገበያዎቿ፣ ማኅበረሰቦቿ፣ የአካባቢ ሁኔታዎቿና አካባቢያዊ ፈጠራዎቿ ያላትን ዕውቀት ማበርከት ትችላለች።
ዕውቀት በሁለቱም አቅጣጫዎች መጓዝ አለበት።
አረንጓዴ የኢንዱስትሪ የወደፊት ዕጣን መገንባት
አፍሪካ በቀድሞ የኢንዱስትሪ አብዮቶች የታዩትን ሁሉንም የብክለት ደረጃዎች ሳትደግም የኢንዱስትሪ ልማቷን የማፋጠን ዕድል አላት።
አህጉሪቱ ከፍተኛ የፀሐይ፣ የነፋስ፣ የውሃና የጂኦተርማል ኃይል አቅም አላት። ለባትሪና ለታዳሽ ኃይል ቴክኖሎጂ የሚያስፈልጉ በርካታ ማዕድናትም ይገኙባታል።
ቻይና የፀሐይ ኃይል ፓነሎች፣ ባትሪዎች፣ የኤሌክትሪክ ተሽከርካሪዎችና ሌሎች አረንጓዴ ቴክኖሎጂዎች ዋና አምራች ናት። በእነዚህ ዘርፎች ያለው ትብብር የአፍሪካን የኃይል ተደራሽነትና የኢንዱስትሪ ልማት ሊደግፍ ይችላል።
ነገር ግን የአፍሪካ አገራት የጥሬ ማዕድናት አቅራቢዎች ወይም የተጠናቀቀ ቴክኖሎጂ ገዢዎች ብቻ ሆነው መቀጠል የለባቸውም። ትብብሩ በአፍሪካ የማቀነባበር፣ የመለዋወጫ ማምረት፣ የጥገና፣ የምርምርና የፈጠራ አቅም እንዲገነባ ማድረግ አለበት።
በአፍሪካና በቻይና ኩባንያዎች መካከል የሚመሠረቱ የጋራ ድርጅቶች ለአፍሪካ ገበያዎች የፀሐይ ኃይል መሣሪያዎችን፣ ባትሪዎችን፣ የኤሌክትሪክ አውቶቡሶችንና የኃይል ማከማቻ ሥርዓቶችን ማምረት ይችላሉ።
ይህ ዓይነቱ አጋርነት የአፍሪካን የኢንዱስትሪ ምኞት ከዓለም አቀፉ ወደ ንጹሕ ኃይል የመሸጋገር ጉዞ ጋር ያገናኛል።
ባህል ልማትን ሊያጠናክር ይችላል
በሺ ጂንፒንግ የተጠቀሱ ጥንታዊ አባባሎች ከሚያስተላልፋቸው ዋና መልዕክቶች አንዱ ማኅበረሰቦች ዘመናዊ ለመሆን ባህላዊ መሠረታቸውን መተው እንደሌለባቸው ነው።
ቻይና ሳይንስን፣ ኢንዱስትሪንና ቴክኖሎጂን እያሳደገች ከታሪካዊ ወጎቿ ተጠቅማለች። አፍሪካም እንዲሁ ማድረግ ትችላለች።
የአፍሪካ ማኅበረሰቦች የጋራ ኃላፊነት፣ የንግድ፣ የዕደ ጥበብ፣ የአካባቢ ጥበቃና ችግሮችን በማኅበረሰብ ደረጃ የመፍታት የበለፀጉ ወጎች አሏቸው። እነዚህ ወጎች የዘመናዊነት እንቅፋት ተደርገው መታየት የለባቸውም።
ከሕዝብ፣ ከባህልና ከአካባቢ ጋር ግንኙነቱን ሳያጣ ፈጠራን የሚያበረታታ የአፍሪካ የልማት ሞዴል ለመቅረፅ ሊያግዙ ይችላሉ።
በቻይናና በአፍሪካ መካከል ያለው የባህል ልውውጥም የሁለት አቅጣጫ ውይይት መሆን አለበት። የቻይና ሕዝብ ስለአፍሪካ ታሪክ፣ ፍልስፍና፣ ጥበብና ዘመናዊ ስኬቶች የበለጠ መማር ይችላል። የአፍሪካ ሕዝብም ከንግድ ግንኙነትና ከግንባታ ፕሮጀክቶች ባሻገር ከቻይና ባህል ጋር መተዋወቅ ይችላል።
ጥልቅ የሆነ የጋራ መግባባት ለኢኮኖሚ ትብብር ጠንካራ ሰብዓዊ መሠረት ይሰጣል።
የጋራ ዕድገት አጋርነት
ከቻይና ሊገኝ የሚችለው ዋና ትምህርት አንድ የልማት ሞዴል ያለምንም ለውጥ ወደ ሌላ አህጉር ሊተላለፍ ይችላል የሚል አይደለም።
ጠቃሚው ትምህርት የረጅም ጊዜ ዕቅድ፣ መሠረተ ልማት፣ ክህሎት፣ ምርትና አገራዊ በራስ መተማመን በአንድነት ሲሠሩ ለውጥ ማምጣት እንደሚቻል ነው።
አፍሪካ ምኞት፣ ሀብት ወይም ሐሳብ አያንሳትም። ዋናው ፈተናዋ እነዚህን ብቃት ባላቸው ተቋማት፣ በአስተማማኝ መሠረተ ልማት፣ በክልላዊ ገበያዎችና በቀጣይነት ባለው አፈጻጸም ማገናኘት ነው።
ቻይና በዚህ ሂደት ጠቃሚ አጋር ልትሆን ትችላለች። አፍሪካም በምላሹ እየሰፉ ያሉ ገበያዎችን፣ የኢንቨስትመንት ዕድሎችን፣ የተፈጥሮ ሀብቶችን፣ ወጣት ተሰጥኦንና በዓለም ኢኮኖሚ ውስጥ እያደገ የሚሄድ ሚና ካለው አህጉር ጋር የሚደረግ አጋርነትን ለቻይና ታቀርባለች።
ስለዚህ ቀጣዩ የአፍሪካና ቻይና ትብብር ምዕራፍ በተገነቡ ፕሮጀክቶች ብቻ መገለጽ የለበትም። ፕሮጀክቶቹ ትተውት በሚሄዱት ውጤት በአምራች ኢንዱስትሪዎች፣ በሠለጠኑ ሠራተኞች፣ በጠንካራ የአፍሪካ ኩባንያዎች፣ በዘላቂ ማኅበረሰቦችና በጥልቅ የጋራ መግባባት መመዘን አለበት።
ይህም ትብብሩን ከተናጠል ፕሮጀክቶች ስብስብ ወደ ጋራ ብልፅግና የሚያመራ የጋራ ጉዞ ይለውጠዋል።
